السيد حيدر الآملي

133

تفسير المحيط الأعظم والبحر الخضم في تأويل كتاب الله العزيز المحكم

وتطبيق وجرى آنها وارد شده است ، البتّه با توجه به اينكه در غالب آن روايات ( موارد ياد شده ) بيان مصداق وبه عنوان نمونه بيان شده است ، واين خود راهى براي كشف ضابطه والگوئى براي تفسير آيات خواهد بود . قابل ذكر است : در بعضي از آيات بيان مصداق به عنوان مصداق منحصر به فرد است ، مثل آية تطهير كه مخصوص أهل بيت عليهم السّلام است . ب - لازم وضروري است ، با مراجعه به روايات ودقّت وتأمّل در أحاديث تفسيري أهل بيت عليهم السّلام ، روش وسبك تفسيري آن بزرگواران را به دست آورد ، در صورتي كه طرز استفاده از آيات قرآن ، وتفسير وتطبيق آنها با يكديگر ، وراه كشف معاني ومعارف را از قرآن ، از طريق روايات به دست آيد ، به راحتى مىتوان با همان روش در تفسير قرآن وارد شده وبه درياى بي كران نور راه پيدا كرد . ج - از آنجا كه كلّيّهء فرمايشات حضرات معصومين عليهم السّلام تفسير قرآن به حساب مىآيد ، ونيز از آن جهت كه آنان در بيان وتشريح موضوعي از موضوعات متنوع إسلامي وقرآني وانساني فروگذارى نداشته وتمام آنچه را كه انسان از آن جهت كه انسان است ودر علوم ومعارف انساني احتياج دارد ، بيان كرده‌اند ، بايد آيات قرآن وموضوعات وعناوين قرآني وحتّى كلمات آن با همان بيانات ائمّه أطهار عليهم السّلام در مورد همان موضوعات وكلمات وعناوين تفسير شود . تفسير در مرحلهء دوّم ( دست دوّم ) آنچه تاكنون در بارهء تفسير ومفسّر گفته شد تفسير ومفسّرين دست اوّل بودند ، وامّا در اين مرحله از تفسير ، تفسير ومفسّرين كلا از نوع دست دوّم هستند . در اين مرحله تفسيري كامل وجامع وخالص ومطمئن خواهد بود كه متّكى ومستفاد ومستند به سه منبع مذكور بوده ، وبا أنس وتدبّر در آيات قرآن ، آيات قرآن را تفسير كرده وعلوم ومعارف وحقايق ظاهر وباطن آن را كشف وتبيين كند .